فهرست مطالب
عرضه اولیه ارز دیجیتال یکی از از روشهای پر سود برای سرمایهگذاری در بازار رمزارزهاست که با ریسکهای زیادی نیز همراه است. ارزهای دیجیتال هر روزه در حال پیشرفت و گسترش چشمگیری هستند. تیمهای مختلف برنامه نویسی از سراسر جهان با اهداف گوناگون در تلاشاند تا ایدههای خود را به مرحله عمل و تولید رسانده، در رشد تکنولوژی سهیم بوده و در نهایت دنیا را جای بهتری برای زندگی کنند. اما یکی از مهمترین ارکان لازم برای پیشرفت و توسعه تیمهای برنامه نویسی، جذب سرمایه است.
همانطور که در بورس، شرکتهای تازه وارد با عرضه اولیه، سرمایه مورد نیاز خود را برای توسعهی شرکت بدست میآورند، پروژههای کریپتوکارنسی نیز با روشی تقریبا مشابه سرمایه گذاران را به سرمایه گذاری و مشارکت در رشد پروژه دعوت میکنند. در این مقاله با تمامی روشهای عرضه اولیه، مزایا و معایب و همینطور نحوه اطلاع از عرضه اولیه ارز دیجیتال آشنا خواهیم شد.
عرضه اولیه ارز دیجیتال (ICO) چیست؟
عرضه اولیه کوین (Initial Coin Offering) یا به اختصار ICO که آن را اصطلاحا «عرضه اولیه ارز دیجیتال» مینامیم، چیزی شبیه به عرضه اولیه سهام (IPO) است اما این بار در دنیای بلاکچین و مخصوص به پروژههایی که قصد فعالیت در حوزه کریپتوکارنسیها دارند.
در واقع ICO یک روش عرضه اولیه مربوط به رمزارزها است که یک استارتاپ بلاکچینی قبل از راهاندازی پروژه، فرصتی را در اختیار کاربران قرارمیدهد تا در صورت اعتماد به این پروژه قبل از لیست شدن در صرافیها، با قیمت مناسبی بر روی این پروژه سرمایهگذاری کنند.
در اینصورت استارتاپها بخش زیادی از سرمایه مورد نیاز خود برای شروع و ادامه فعالیت را بدین طریق بدست میآورند و در صورت رسیدن به اهداف مورد نظر، سرمایه گذاران نیز سودهای قابل توجهی میکنند. روش دیگری به نام Initial Token Offering یا به اختصار ITO نیز وجود دارد که کاملا مشابه به ICO است با این تفاوت که مختص به توکنهاست، یعنی ارزهای دیجیتالی که بلاکچین مستقل و مخصوص به خود را ندارند.
بسته به شرایط عرضه اولیه مورد نظر، شما میتوانید با ارزهای دیجیتال (مانند بیت کوین، اتریوم و..) یا ارزهای فیات (مانند پوند، دلار و …) ، در ICOهای مختلف شرکت کنید. سرمایه گذاران در قبال پولی که برای شرکت در عرضه اولیه میپردازند، مقداری از کوینهای مربوط به پروژه را دریافت میکنند.
در ادامه با توسعه پروژه و رشد قیمتی کوین پروژه، سرمایه گذاران میتوانند با فروش کوینهای خود، سود حاصل از شرکت در عرضه اولیه را کسب کنند. معمولا در ICOها با توجه به عدم شروع فعالیت پروژه و همینطور برای جلب توجه سرمایه گذاران، کوینها با قیمتهای پایین و مناسبی به آنها پیشنهاد میشود.
نحوه انجام عرضه اولیه ارز دیجیتال
مهمترین ابزار یک استارتاپ بلاک چینی برای انجام عرضه اولیه، وایت پیپر (WhitePaper) است که بدون شک برای بازاریابی در جهت جذب سرمایه پروژه لازم است. استارتاپهای بلاکچینی در وایت پیپر خود در تلاش هستند تا از نظر فنی کاری که پروژه انجام میدهد را شرح دهند. همینطور نحوه کار پروژه و اهداف آن نیز در وایت پیپر درج شده است.
ملاک برتری یک پروژه نسبت به پروژههای رقیب و راه حلی که برای رفع یک مشکل توسط پروژه ارائه میشود نیز از مواردی است که در وایت پیپر ذکر میشود. به همین علت قبل از اینکه در یک عرضه اولیه شرکت کنید، نیاز است تا در ابتدا بصورت کامل وایت پیپر پروژه را مطالعه کنید.
اعضای تیم پروژه و سوابق آنها، نقشهی راه (RoadMap) و برنامه زمانی پروژه، سند توکنومیک پروژه شامل نحوه توزیع توکن، توکنهای مخصوص سرمایه گذاران و توکنهای مربوط به تیم پروژه و زمان اختصاص آنها، نیز از عواملی هستند که قبل از سرمایه گذاری در یک عرضه اولیه نیاز است که بصورت کامل بررسی شوند.
مزایا و معایب شرکت در عرضه اولیه ارز دیجیتال
شرکت در انواع عرضه اولیه ارز دیجیتال همانطور که ممکن است سودهای بزرگی به شما اهدا کند، ممکن است که شما رو دچار ضررهای سنگینی کند. از آنجایی که عمده معاملات در بازار ارزهای دیجیتال بصورت ناشناس و غیر قابل برگشت است و قانونگذاری جامعی در این حوزه انجام نشده، کلاهبرداریهای زیادی توسط افراد سودجو شکل میگیرد که ارزهای دیجیتال بدون پشتوانه و جعلی را بفروش میرسانند.
سال 2017 در جریان روند صعودی بازار، تعداد زیادی از عرضه اولیههای ارز دیجیتال کلاهبرداری بوده و کلاهبرداران سودجو تعداد زیادی از سرمایه گذاران ناآگاه را به دام خود انداختند. همچنین ممکن است یک پروژه واقعی طبق برنامه ریزیهای خود پیش نرود و به اهداف خود نرسد، در این صورت نیز سرمایه گذاران دچار ضررهای سنگین میشوند.
اما در صورتی که یک پروژه واقعی باشد، طبق برنامه خود حرکت کرده و به اهداف خود نیز برسد (مانند پالی گان یا اتریوم) سرمایه گذاران شرکت کننده در عرضه اولیه آن به سودهای باورنکردنی خواهند رسید. اتریوم در زمان ICO هر توکن خود را با قیمت 0.31$ به فروش رساند و در حال حاضر با قیمتی بیش از 3900$ در حال معامله است.
انواع روشهای عرضه اولیه ارز دیجیتال
در حال حاضر روشهای متفاوت زیادی به جای ICO نیز در بازار در حال انجام هستند که هر کدام ویژگیهای مخصوص به خود را دارند. بعضی از آنها ریسک کلاهبرداری را پایین تر میاورند و بعضی دیگر مخصوص به یک دسته از ارزهای دیجیتال (مانند گیمینگ) هستند. در این بخش از مقاله، مهم ترین روشهای عرضه اولیه ارز دیجیتال را بررسی میکنیم.
عرضه اولیه صرافی (IEO)
IEO یا همان عرضه اولیه صرافی (Initial Exchange Offering) روشی مشابه با ICO است اما بجای انجام عرضه اولیه ارز دیجیتال توسط تیم خود پروژه، این کار توسط یک صرافی معتبر متمرکز به نمایندگی از تیم پروژه انجام میشود. در این روش کاربران برای شرکت در عرضه اولیه به صرافی مراجعه میکنند.
عرضه اولیه صرافی نسبت به ICO امنیت بیشتری دارد، زیرا صرافی در ابتدا تحقیقات لازم در مورد پروژه را انجام داده و بعنوان یک واسط بین سرمایه گذار و استارتاپ برای جمعآوری سرمایه عمل میکند. صرافیهای معتبری مانند بایننس، کوکوین و هوبی در این زمینه در حال فعالیت هستند.
یکی از IEOهای موفق مربوط به صرافی بایننس و ارز دیجیتال AXS میشود. تعداد کل توکن های این ارز دیجیتال 270 میلیون است که که در تاریخ 3 الی 4 نوامبر 2020، 11% آن با قیمت 0.1$ در عرضه اولیه فروخته شده و سرمایهای در حدود 3 میلیون دلار در طی IEO برای این پروژه جمع آوری شده است.
عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز (IDO)
IDO یا همان عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز (Initial Dex Offering) یکی دیگر از روشهای جایگزین ICO است. این روش یکی از ایدههای حوزه دیفای بوده و بسیار شبیه به IEO است و تنها تفاوت آن این است که جمع آوری سرمایه برای پروژههای نوظهور، به جای صرافیهای متمرکز توسط صرافیهای غیرمتمرکز و استخرهای نقدینگی آن انجام میشود.
در عرضه اولیه صرافی غیرمتمرکز، مشابه IEO پروژهها توسط تیم صرافی بررسی شده و سپس اجازه لیست شدن و جمع آوری سرمایه به آنها داده میشود اما از آنجایی که سخت گیریها نسبت به IEO کمتر بوده، احتمال کلاهبرداری یا به نتیجه نرسیدن پروژه نیز وجود دارد.
توکن UMA یکی از موارد موفق IDO در صرافی یونی سواپ است که در تاریخ 29 آپریل 2020 در این صرافی لیست شد. عرضه اولیه این توکن با فروش 2% از تعداد کل توکنهای آن (100,000,000 توکن) یعنی 2 میلیون توکن با قیمت هر توکن 0.26$ انجام شده و در نهایت سرمایه ای با ارزش 535,000$ جمع آوری شد.
برای آشنایی کامل با صرافیهای غیرمتمرکز و نحوه کار آنها، توصیه میکنیم این مقاله را بخوانید.
عرضه اولیه استخر استیک (ISPO)
عرضه اولیه استخر استیک (Initial Stake Pool Offering) یا به اختصار ISPO یکی از روشهای عرضه اولیه ارز دیجیتال است که در حال حاضر مخصوص به اکوسیستم کاردانو محسوب میشود. دارندگان رمز ارز ADA میتوانند در استخرهای تعیین شده، توکنهای خود را استیک کنند و در ازای مقدار توکن استیک شده در عرضه اولیه پروژههای مختلف شرکت کنند. البته این روش با تفاوتهای کمی توسط سایر بلاکچینها از جمله ترا، سولانا و پولکادات نیز انجام میشود.
این روش اولین بار در جولای – دسامبر 2021 برای پروژه MELD از اکوسیستم کاردانو انجام شده است و در نهایت در حدود 620 میلیون توکن ADA در استخرهای تعیین شده استیک شد، یعنی بیش از 1 میلیارد دلار سرمایه برای این پروژه جمع آوری شده است که نشان دهنده موفقیت آمیز بودن این نوع عرضه اولیه است.
عرضه اولیه فارم (IFO)
IFO یا همان عرضه اولیه فارم (Initial Farm Offering) یکی از جدیدترین روشهای عرضه اولیه ارز دیجیتال است که اکثرا توسط صرافیهای غیرمتمرکز انجام میشود و اولین بار توسط صرافی پنکیک سواپ انجام شد. این روش تا حدی شبیه به ییلد فارمینگ است و سرمایه گذاران نقش تامین کننده نقدینگی را دارند.
سرمایه گذاران برای شرکت در عرضه اولیه فارم به استخرهای نقدینگی مشخص شده مراجعه میکنند و توکنهای نقدینگی یا LP تهیه کرده و سپس با توکنهای نقدینگی خود در عرضه اولیه مورد نظر شرکت میکنند. در این روش با توجه به اینکه در صرافیهای غیرمتمرکز انجام میشود، نیاز چندانی به احراز هویت نیست و کاربران در کشورهای تحت تحریم نیز میتوانند در آن شرکت کنند.
عرضه اولیه بازی (IGO)
IGO یا همان عرضه اولیه بازی (Initial Game Offering) در واقع شبیه به روشهای دیگر عرضه اولیه ارز دیجیتال است، با این تفاوت که این روش مخصوص به بازیهای مبتنی بر بلاکچین است که به شما امکان سرمایه گذاری روی این پروژهها را از قبل از لانچ شدن آن میدهد. عرضه اولیههای بازی معمولا توسط لانچ پدها (LaunchPad) انجام میشود.
لانچ پدها پلتفرمهایی مخصوص به عرضه اولیه هستند که فرآیند عرضه اولیه را راحتتر میکنند و سرمایهگذاران با روشهای متفاوتی مثل خرید توکن به صورت مستقیم یا قفل کردن توکن بومی پلتفرم میتوانند در عرضه اولیههای مختلف از جمله عرضه اولیه بازی شرکت کنند. GameFi و EnjinStarter دو لانچ پد فعال در زمینه انجام IGOها هستند که در حال حاضر در بازار کریپتوکارنسی فعالیت میکنند.
عرضه اولیه توکن اوراق بهادار (STO)
STO یا همان عرضه اولیه توکن اوراق بهادار (Security Token Offering) یکی دیگر از روشهای عرضه اولیه ارزهای دیجیتال، مشابه با ICO است با این تفاوت که در این روش توکنی که قرار است برای اولین بار عرضه شود باید به عنوان اوراق بهادار ثبت شود که نیازمند تایید توسط نهادهای قانونی است که این اتفاق ریسک کلاهبرداری را تا حد بسیار زیادی پایین میآورد.
در این روش مانند عرضه اولیه سهام یا IPO، تیم پروژه و تیم توسعه دهنده آن توسط نهادهای قانونی احراز هویت شده و این اتفاق تعهد توسعه دهندگان نسبت به اجرا پروژه و پیشبرد آن را بالا میبرد.
عرضه اولیه کوین برگشت پذیر (RICO)
عرضه اولیه کوین برگشت پذیر (Reversible initial coin offering) یا به اختصار RICO، روشی شبیه به ICO یا همان عرضه اولیه ارز دیجیتال است که در آن امکان پس دادن کوینها و دریافت وجه پرداختی سرمایه گذاران در هر مرحله از پروژه ممکن است.
چگونه عرضه اولیهها را پیدا کنیم؟
پس از بررسی ریسک و سودهای مشارکت در انواع عرضه اولیه، حال میخواهیم روش پیدا کردن عرضه اولیههای مختلف و شرکت در آنها را به صورت مختصر با هم بررسی کنیم. در اینجا لیستی از معروفترین سایتهایی که در آن عرضه اولیههای ارز دیجیتال مختلف اطلاع رسانی میشود را معرفی میکنیم.
- CoinMarketCap
- Cryptorank
- Coincodex
- Top ICO List
- ICO Drops
- Cryptopotato
- ICO Hot List
- ICO Listing Online
- ICO Holder
- ICO Bench
- ICO Link
- Found ICO
- ICO Data
- ICO Coin List
- ICO Buffer
- ICO Top
- ICO Champs
- Crypto ICO Alert
- Coincodex
- Cryptoknowmics
در نظر داشته باشید این سایتها صرفا منابعی برای پیدا کردن عرضه اولیههای مختلف هستند. با توجه به بالا بودن ریسکهای مختلف عرضه اولیه، از جمله کلاهبرداری و امکان عدم دستیابی پروژه به اهداف مورد نظر، نیاز است تا در ابتدا وایت پیپر پروژه را بصورت کامل بررسی کرده و درصورتی که پروژه مورد تایید قرار گرفت، با در نظر گرفتن مدیریت سرمایه و ریسک، در عرضه اولیه مورد نظر شرکت کنید.
جمع بندی
در این مقاله بصورت کامل عرضه اولیه ارز دیجیتال، مزایا و معایب آن، روشهای متفاوت عرضه اولیه و نحوه پیداکردن عرضه اولیههای مختلف و شرکت در آنها را بررسی کردیم. شرکت در عرضه اولیه به همان میزان که میتواند سودده باشد، ریسکهای زیادی را نیز با خود به دنبال دارد. اتفاقاتی از جمله کلاهبرداری یا شکست پروژه در پیشرفت و توسعه خود و در نتیجه از بین رفتن ارزش توکن آن، از جمله ریسکهایی هستند که سرمایه گذاران در عرضه اولیههای ارز دیجیتال با آن دست و پنجه نرم میکنند.
شرکت در عرضه اولیهها نیازمند کسب تجربه در این زمینه و یادگیری تحلیل فاندامنتال و وایت پیپر خوانی پروژههاست. فراموش نکنید با تمام ریسکهای موجود، در صورتی که پروژهای بتواند به اهداف مورد نظر خود برسد، کسانی که در زمان عرضه اولیه بر روی آن سرمایه گذاری کردهاند، از سودهای چشمگیری برخوردار خواهند شد.