فهرست مطالب
احتمالا تا به امروز هنگام انجام معاملات دچار احساسات مختلفی از جمله ترس، خوشحالی و طمع شدهاید. درگیری با این احساسات اتفاقی کاملا طبیعی است. ما انسانها در طول روز هنگام تصمیمگیریها و انجام کارهای مختلف با احساسات متفاوتی روبه رو میشویم. ممکن نیست شما در حین انجام معاملات خود چیزی احساس نکنید، اما نکته مهم آن است که درگیر احساسات نشوید.
برای این کار لازم است تا احساسات خود را کنترل کنید و اولین گام، شناخت احساسات است. روانشناسی معاملهگری به شما در راه شناخت احساسات و کنترل آن برای موفقیت در معاملهگری کمک میکند. در ادامهی مقاله با بخشهای متفاوت روانشناسی معاملهگری در بازار ارز دیجیتال آشنا خواهیم شد.
اهمیت روانشناسی معاملهگری
موفقیت در ترید نیازمند زمان و یادگیری مهارتهای مختلفی از جمله تحلیل تکنیکال، تحلیل فاندامنتال و یادگیری مدیریت ریسک و سرمایه است. اما یادگیری تمام این موارد هم تضمینی برای موفقیت در شغل معاملهگری نیست. مهارت دیگری نیز وجود دارد که هر معاملهگری برای موفقیت در حرفهی خود، به یادگیری و حرفهای شدن در آن نیاز دارد و آن چیزی نیست جز روانشناسی معاملهگری.
ذهنیت یک معاملهگر در تصمیم برای ورود به یک معامله بسیار مهم است. هر معاملهگری نیاز دارد تا تصمیمات مربوط به معاملاتش را خودش به تنهایی بگیرد. دیر یا زود متوجه تاثیر احساسات در تصمیم گیریها و نتایج معاملات خود میشوید. اینجاست که روانشناسی معاملهگری وارد شده و نقش مهمی در موفقیت یک معاملهگر علی الخصوص در بازار ارز دیجیتال ایفا میکند.
تلاش برای یادگیری و فهم بیشتر در مورد اینکه احساسات چگونه نقش مهمی در معاملات شما بازی میکند به مواجهه بهتر شما با احساسات کمک کرده و یک قدم معاملهگر را به موفقیت نزدیک میکند. در مواقعی دچار احساساتی از جمله ترس، اعتماد به نفس کاذب، طمع و خوشبینی خواهید شد.
زمانی که دچار احساسات هستید، فکر نمیکنید در حالی که معاملهگری یک بازی فکری بوده و در هنگام انجام معاملات نیاز به یک حالت ذهنی خاص و پایبندی به برنامه و قوانین معاملاتی از پیش تعیین شده است. در ابتدا در مورد الگوهای روانشناسی یاد میگیریم تا در صورت مواجهه با آن در معاملهگری، توانایی شناخت و تشخیص آنها را داشته و بتوانیم خود را در برابر آن مهار کنیم.
ترس در معاملهگری
یکی از ناخوشایندترین و فراگیرترین احساساتی که انسانها جدا از سن و جنسیت به آن دچار میشوند، ترس است. ترس مانند یک ویروس عمل میکند. زمانی معاملهگران به آن دچار میشوند، این احساس را به سایر معاملهگران نیز انتقال میدهند. حتی اگر شما ترس خود را کنترل کنید و اجازه ندهید در تصمیمهایتان تاثیرگذار باشد، میتوانید تاثیرات ترسِ اکثریت معاملهگران را در بازار مشاهده کنید.
روانشناسی معاملهگری نشان میدهد که ریزشهای شدید و ناگهانی در بسیاری از روندهای نزولی بازار ارزهای دیجیتال حاصل ترس اکثریت معاملهگران است. اجتناب از ترس غیر ممکن است، ترس یک حس کاملا طبیعی است و به دلایلی رخ میدهد. طبیعتا از دست دادن پول اتفاق رضایت بخشی نیست و میتواند بسیار خطرناک باشد. اینجاست که ترس به ذهن معاملهگر ورود میکند.
به همین دلیل است که به معاملهگران تازهکار پیشنهاد میشود در ابتدای کار با پول واقعی شروع نکرده و با سرمایه و سیستمهای دمو و آزمایشی کسب تجربه کنند. ترس یک مکانیسم دفاعی است که از وجود خطر به شما آگاهی داده و هشدار میدهد که مراقب باشید. اما زمانی که این ترس بیش از حد شود، بر روی تصمیمات شما تاثیر منفی گذاشته و باعث رخ دادن اشتباهاتی میشود.
امکان دارد ترس ما از اتفاقی که ممکن است رخ دهد، بیش از حد باشد و این اتفاق آن طور که بنظر میرسد خطرناک نباشد. ترس ممکن است باعث فروش موقعیتهای معاملاتی مناسب شود و از ورود به فرصتهای معاملاتی منطقی جلوگیری کند. اجازه ندهید ترس روی تصمیمات شما تاثیر بگذارد اما هر وقت به آن دچار شدید تلاش کنید به تمام اطلاعات موجود بصورت بیطرف و بدور از ترس نگاه کنید تا خطرات واقعی را ببینید.
طمع در معاملهگری
طمع به نوعی مخالف ترس است و با اینکه به شکل متفاوتی ظاهر میشود، اما ممکن است به همان اندازه یا بیشتر خطرناک باشد. از آنجایی که معاملهگران برای بدست آوردن پول به این شغل روی میآورند، امکان دارد در روانشناسی معاملهگری مخصوصا در بازار ارز دیجیتال خطری جدی در نظر گرفته نشود.
اما بین انتظار یک سود منطقی و تکاپو برای بدست آوردن سودهای رویاپردازانه، تفاوت زیادی وجود دارد که در تصمیمات مربوط به معامله تاثیرگذار است. طمع تا حدی در زیر شاخه احساس خوشبینی قرار میگیرد. وقتی شرایط مثبت و به سود ما است امیدواریم که این شرایط تا ابد ادامه داشته باشد در حالی که اینطور نخواهد بود.
حتی صعودیترین روندها با بهترین شرایط فاندامنتال و تکنیکال، بالاخره تغییر مسیر میدهند. نگهداری فرصتهای معاملاتی برای بدست آوردن تمامی سودهای ممکن یک اشتباه است و ممکن است به قیمت از دست دادن بخشی از سود یا حتی ضرر نسبت به سرمایه اولیه شود.
طمع، احساسی پیچیده و گولزننده است که با تمایلات طبیعی معاملهگران و سرمایهگذاران بازی میکند. به همین دلیل یکی از بزرگترین موانع در روانشناسی معاملهگری، کنترل احساس طمع است که به سطح بالایی از نظم و انضباط نیازمند است.
این که پس از چند معامله پر سود، دچار اعتماد به نفس کاذب و طمع شوید کار سادهای است. سعی کنید منطقی بمانید و به استراتژیهایتان اعتماد کنید. فراموش نکنید برای معاملات خود هدف تعیین کرده و به آنها پایبند بمانید. به دلیل نوسانات بالا، کنترل طمع جزو مهمترین مهارتهای مربوط به روانشناسی ترید در بازار ارز دیجیتال است.
فومو در معاملهگری
فومو (FOMO) مخفف عبارت Fear Of Missing Out و به معنی ترسِ از دست دادن است که احساسی از جنس اضطراب بوده و علم روانشناسی در سالهای اخیر بیش از پیش به تاثیر این احساس در رفتار و تصمیم گیری انسانها پی برده است. برای مثال وقتی احساس میکنید دوستانتان بدون شما لحظات شادی را سپری میکنند، دچار نوعی احساس ترسِ از دادن یا فومو میشوید.
این احساس در معاملهگری نیز وجود دارد و روانشناسی معاملهگری برای مقابله با آن نیز راهحلهایی ارائه داده است. برای مثال وقتی یک تریدر بسیار موفق با بازدهی و سودهای بسیار بالا میبینید، بصورت ناخوداگاه علاقمندید تا شما هم مانند او موفق و پر سود باشید. در حالی که این تصمیمی غیرمنطقی است و ممکن است باعث ضرر و از دست دادن سرمایه شما شود.
تصویر موفقیت یک فرد، اطلاعات کم و به خصوصی را در خود گنجانده است. شما از دلیل سرمایهگذاری، مقدار ریسک پذیرفته شده، مهارتهای معاملهگر و تاثیر شانس در موفقیت این فرد، اطلاعی ندارید.
وقتی دچار فومو میشوید عملی انجام ندادهاید بلکه عکسالعمل نشان میدهید. این اتفاق شما را یک پله از بازار عقب میاندازد. فومو باعث میشود افراد از رشد و جهش اصلی قیمت جا مانده و بعد از آن با عجله وارد معاملات شوند و انجام تحلیلها و مدیریت ریسک را فراموش کنند.
روانشناسی معاملهگری در مواجهه با فومو چه پیشنهادی دارد؟ به قوانینی که برای خود تنظیم کردهاید پایبند باشید. دچار جو هیجان عمومی نشوید و گول نوسانات بالا در بازار ارز دیجیتال را نخورید، در تریدهای خود از پلن معاملاتی پیروی کنید و ریسک بیش از حد را تحمل نکنید.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره فومو و نحوه کنترل آن، پیشنهاد میکنیم این مطلب را مطالعه کنید.
چرخه احساسات سرمایهگذار
احساساتی که در طول معاملهگری با آنها دست و پنجه نرم میکنید، متفاوت بوده و بستگی به شرایط پورتفوی شما دارد اما میتوان به صورت کلیتر به تمامی آن احساسات در یک چرخه، به نام چرخه احساسات سرمایهگذار نگاه کرد. این چرخه یکی از بخشهای مهم روانشناسی معاملهگری است.
همانطور که بازار ارز دیجیتال مانند تمامی بازارهای مالی الگوهای تکرار شوندهای دارند، احساسات معاملهگران نیز به همین شکل هستند و در واقع واکنش به الگوهایی است که در نمودار پدیدار میشوند. روندهای صعودی بازار با احساسات خوشبینی معاملهگر همزمان شده و روندهای نزولی همراه با ناامیدی است. در ادامه، نقاط مهم چرخه احساسات سرمایهگذار را بررسی میکنیم.
خوشبینی
این مرحله بسیار پرانرژی و با انگیزه شروع میشود. شما فرصت مناسبی برای سرمایهگذاری پیدا کردهاید و احساس میکنید به اهداف خود رسیده و موفق خواهید شد.
شور و شوق
این احساس وقتی به شما دست پیدا میکند که شرایط در حال پیشروی در جهت خواستههای شماست. معاملات شما به تازگی وارد سود شدهاند و با افزایش سود، احساسات شما نیز مثبتتر میشود.
هیجان
همانطور که سود معاملات شما بیشتر میشود، احساس اعتماد به نفس شما هم افزایش یافته و تبدیل به غرور میشود. ناگهان حس میکنید به موفقیت رسیدهاید و سیستم معاملاتی شما غیر قابل اشتباه است.
خوشحالی
در این مرحله دیگر تلاشی برای محاسبه ریسک خود نمیکنید. تصور میکنید که عدم تزریق سرمایه بیشتر، در واقع از دست دادن فرصت سرمایهگذاری است و در حال حاضر بازار در بهترین موقعیت برای کسب سودهای بیشتر است. در این مرحله شما دیگر بدون هیچ محافظتی و بی پروا وارد معاملات میشوید و مدیریت ریسک نمیکنید. به همین دلیل این نقطه از بازار، پتانسیل بیشترین ریسک مالی را دارد.
اضطراب
زمانی که بازار روند صعودی خود را تغییر داده و نزولی میشود، دچار احساس اضطراب و نگرانی میشوید. هرچند در این مرحله سرمایهگذاران معتقدند که بازار صرفا دچار رکود مقطعی شده و دوباره به روند صعودی خود بازمیگردد.
انکار
با افت بیشتر بازار، اعتماد شما به خود و بازار کمتر شده و دیگر روند بلندمدت را در نظر نمیگیرید. صرفا به روند کوتاه مدت و نزولی چشم دوختهاید و تصور میکنید دیگر امیدی به بازار نیست.
ترس
با ادامه ریزش بیشتر داراییهایتان، اعتماد به نفس خود را بطور کامل از دست میدهید و دیگر توانایی تصمیمگیری ندارید. با اینکه میتوان از ادامه ضرر جلوگیری و از سودهای کوچک کسب شده، محافظت کرد اما به احتمال زیاد هیچکدام از اینکارها را انجام نخواهید داد.
ناامیدی
به منفیهای بازار و سرمایهگذاریهایتان افزوده میشود. به نقطه ناامیدی رسیدهاید، جایی که دیگر امیدی به بازگشت قیمتها و کم شدن ضررها ندارید.
وحشت
میتوان گفت این مرحله، یکی از سختترین مراحل بازار است و در روانشناسی معاملهگری جزو مهمترین احساسات شمرده میشود. زمانی که به نظر هیچ راهحلی نیست و نمیتوان اتفاقاتی که در آینده رخ میدهد را کنترل کرد.
تسلیم
زمانی که دیگر کوچکترین امیدی به بهبود اوضاع وجود ندارد، مجبور میشوید تمامی سرمایهگذاریهای خود را بفروش برسانید. شما کاملا واقف هستید که فروش در این نقطه به هیچ وجه مورد رضایت نیست اما در تلاشید تا از ضررهای بیشتر جلوگیری کنید.
دلسردی
شما معاملهگری و سرمایهگذاری را تجربه کردهاید، احتمالا مقداری سرمایه از دست دادهاید و دیگر تمایلی به انجام دوباره معاملهگری ندارید. اما این نقطه در واقع پر از موقعیتهای سرمایهگذاری مناسب است، در صورتی که از چرخههای مختلف بازار درسهای مورد نیاز را آموخته باشید.
افسردگی
مطمئنا بعد از شکستها و ضررهایی که کسب کردهاید، دچار پیامدهای عاطفی خواهید شد. این نقطهای است که در معاملهگری باید انتخاب کنید، برگردید و از صفر شروع کنید یا شکست را بپذیرید. خواه میتوانید تسلیم شده و دیگر ادامه ندهید و یا میتوانید اشتباهات قبلی خود را بررسی کرده و مراقب باشید که دوباره به آنها دچار نشوید.
امید
اگر بعد از تحلیل اشتباهات و احساسات متفاوت در چرخه سرمایه گذار، تصمیم به معامله دوباره گرفتید، احتمالا حس میکنید شرایط بهتر شده و اوضاع تغییر کرده است. این بهترین لحظه برای جستوجو و یافتن فرصتهای سرمایهگذاری جدید است.
آسایش خاطر
زمانی که بازار علائم برگشت و روند صعودی مجدد را نشان میدهد، احساس آرامش و اطمینان میکنید. گرچه اعتماد به نفستان هنوز کامل نیست اما دوباره به مهارت خود در معاملهگری اطمینان پیدا میکنید. به زودی خوشبینی شروع شده و چرخه احساسات از نو شروع به کار میکند.
تعیین قوانین روانشناسی معاملهگری چه اهمیتی دارد؟
احساسات متفاوتی که در طول معاملهگری با آن روبرو میشوید، شدید و پیچیده هستند و نمیتوان به راحتی آنها را توضیح داد. اما راهحلهایی که روانشناسی معاملهگری در مواجه با آنها پیشنهاد میدهد، معمولا ساده هستند. همانطور که برای پیدا کردن زمان و مکان یک معامله مناسب نیاز به یک استراتژی معاملاتی دارید، به یک سری قوانین برای مواجهه با احساسات مختلف نیز احتیاج دارید.
پس از بررسی مزایای تنظیم قوانین در جهت روانشناسی معاملهگری، به جزئیات بیشتری در مورد نحوه تعیین قوانین خواهیم پرداخت. قوانین از پیش تعیین شده مانند احساسات منفی با مثبت نیستند، بسته به زمان و شرایط تغییر نمیکنند و همیشه به یک شکل خواهند بود. به همین علت میتوان به آنها مراجعه کرده و از تاثیر احساسات بر روی تصمیماتتان جلوگیری کنید.
زمانی که پای احساسات وسط میآید، مهم این است که چه عکسالعملی به آن نشان میدهید. سعی کنید خودآگاهی را تمرین کرده تا به احساسات خود در لحظه واقف شوید. قبل از اینکه هر تصمیمی بگیرید تلاش کنید وضعیت عاطفی خود را بررسی کنید. آیا طبق اطلاعات و دادههای منطقی در حال تصمیم گیری هستید یا صرفا به احساساتتان واکنش نشان میدهید؟
بهتر است قوانینی قابل ثبت و اندازهگیری نیز تعیین کنید. تعیین اهداف معقول و استفاده از سفارشات پیشرفته برای استفاده از حد ضرر و حد سود، تا حد زیادی معاملات و نتایج آن را از حد و گمان دور میکند.
تمامی این قوانین به سطح مشخصی از نظم و انضباط نیاز دارند که با تمرین به این سطح دست پیدا خواهید کرد. معامله با درصد مشخصی از ریسک یا مقداری از پورتفو، شما را از درگیری با احساساتی مانند ترس و آسیبهای مالی و روانی نجات میدهد.
توصیههایی برای روانشناسی معاملهگری در بازار ارز دیجیتال
روانشناسی معاملهگری، راهحلی برای مدیریت احساسات در طول انجام معاملات است. برای مدیریت بهتر احساسات نیاز است تا نکاتی را در مورد نحوه کنترل احساسات خود مکتوب کنیم تا در زمان هجوم احساسات به آن مراجعه کرده و راهحل را پیدا کنیم. در ادامه چندین مورد شایع از درگیری معاملهگران با احساسات را به همراه راهحل بررسی میکنیم.
ریسک معاملات را کنترل کنید
معاملهگری در مقایسه با سرمایهگذاری، تعداد خرید و فروشهای بیشتری را در بازه زمانی کوتاهتری در بر میگیرد و این بدان معناست که معاملهگران بالاخره با ضرر روبه رو خواهند شد ولی تا زمانی که تعداد بردها بیشتر از باخت باشد، در مجموع شما به سود رسیدهاید.
البته این تا وقتی است که در معاملات خود از مدیریت ریسک استفاده کنید. به صورت خلاصه، مدیریت ریسک به معنی معامله با درصد مشخصی از پورتفو است. مدیریت ریسک از تجربه ضررهای سنگینِ ناگهانی جلوگیری میکند و تمرکز شما را از کسب سودهای سریع، به کسب سود در بلندمدت بر مبنای پلن معاملاتی سوق میدهد.
درصد ریسک قابل تحمل توسط معاملهگران روزانه، معمولا بین ۱ تا ۳ درصد در نظر گرفته میشود. در نظر گرفتن درصد ریسک منطقی در هر معامله، یکی از مهمترین اصول روانشناسی معاملهگری است و از استرس و اضطراب شما جلوگیری میکند. همچنین باعث میشود به احساسات خود مسلط بوده و بتوانید به شکل صحیحی تصمیمگیری کنید.
پس از چند معامله اشتباه استراحت کنید
روانشناسی معاملهگری ثابت کرده است دیر یا زود با شرایط سختی روبه رو شده و دچار ضررهای پشت سرهم خواهید شد. اتفاقی که برای تمامی معاملهگران اعم از با تجربه و تازهکار میافتد. در این شرایط استرس شدید به شما غلبه میکند. حال به سراغ راهحل میرویم. در صورتی که با این مشکل برخورد کردید، چه کاری باید انجام دهید؟
نیاز به انجام هیچ کاری نیست! شما در شرایط مناسب ذهنی برای تصمیمگیری نیستید پس نباید معامله کنید و بهتر است به خود استراحت دهید. با خود صادق باشید و زمانی که نیاز دارید را برای استراحت خود اختصاص دهید. ممکن است چندین روز طول بکشد یا حتی طولانیتر باشد.
این کار باعث میشود که در مرحله اول، ضررهای شما دیگر ادامه پیدا نکند چون شما معاملهای انجام نمیدهید. همچنین باعث میشود تا در زمان استراحت خود با آرامش به گذشته نگاه کرده، درسهای مورد نیاز را فراگرفته و به یک استراتژی منطقی دست پیدا کنید تا به شما کمک کند زین پس به سودهای ثابتی برسید.
اگر چندین معامله پشت هم شکست خوردید و متضرر شدید، سعی کنید این نکته را فراموش نکنید، مهم این است که در بلندمدت به سوددهی برسید نه در بازه کوتاه مدت!
میانگین معاملات مهم است نه صرفا یک معامله
نیازی نیست همیشه معاملات شما به نتیجه برسند، اگر در مجموع تعداد معاملات برنده شما بیشتر از معاملات بازنده باشد، طبیعتا حس خوبی نسبت به خود و عملکردتان خواهید داشت. ممکن است چند روز پشت سر هم معاملات ضررده داشته باشید و حس کنید که دیگر امیدی به برگشت پورتفوی شما نخواهد بود، ولی این یک اشتباه است.
این احساسات دید معاملهگر را کوتاه کرده و شما را بر روی بازه کوتاهمدت متمرکز میکند. در این موقعیت تنها شکستهای خود را میبینید و امیدی به عملکردتان در بازه بلندمدت ندارید.
همیشه تلاش کنید تا تمرکز خود را روی بازههای بلندمدت قرار دهید. پیشنهادی که میتواند به شما در این زمینه کمک کند، تمرکز بر روی بازدهی ماهانه و سالانه است. تا زمانی که شرایط در بازههای زمانی بلندمدت مناسب است، نیاز نیست نگران باشید. حتی اگر ماههای بدی را سپری کردید و در سال به سوددهی رسیدهاید، پس شرایط مناسبی دارید.
بازارها قابل پیش بینی صد درصدی نیستند
بازارهای مالی از انسانهای مختلف در سرتاسر جهان و سرمایهی آنها تشکیل شده است. از آنجا که پول نقش مهمی در زندگی هر فردی بازی میکند، در نتیجه انسانها دچار احساسات میشوند و بازار به این احساسات واکنش نشان میدهد.
ما در مورد روانشناسی معاملهگری، نحوه عملکرد بازار و نحوه واکنش سرمایهگذاران به اتفاقات مختلف، اطلاعاتی داریم اما لزوما همیشه به وقوع نمیپیوندند و ممکن است بازار واکنشی متفاوت از خود نشان دهد. تنها نتیجهای که میتوان گرفت این است که بازار در واقع منعکس کننده احساسات معاملهگران است.
از آنجایی که احساسات ثبات ندارند، در بازارها شاهد واکنشهای نوسانی و تصادفی هستیم. روانشناسی معاملهگری دقیقا در تلاش است تا این گونه رفتارهای بازار را بررسی کند. بازار همیشه منطقی عمل نمیکند و اغلب دچار آشفتگی بوده و پیشبینی آن دشوار است.
از آنجایی که ارتباطات گسترش یافته و اخبار به صورت لحظهای در سراسر دنیا منتشر میشوند، میتوان تاثیر آن را در لحظه بر روی نمودار مشاهده کرد. حتی عقلانیترین و سنجیدهترین استراتژیها نیز ممکن است با شکست روبه رو شوند. گاهی اوقات تمامی کارهای درست و مورد نیاز را انجام میدهید، اما در نهایت باز شکست میخورید.
عملکرد استراتژی خود را در بلندمدت در نظر بگیرید، داشتن یک شکست به معنای غلط بودن استراتژی نیست. معمولا ضررها و شکستها باعث میشوند تا در کاری تجدیدنظر کنید و سیستم خود را تغییر دهید اما همیشه یک ضرر به معنی نیاز برای تغییر شرایط نیست.
همیشه شکستها را بصورت جداگانه بررسی کنید. هیچ استراتژی توانایی پیشبینی اخبار ناگهانی و اقدامات دیگران را ندارد. بنابراین پس از شکست از خود سوال کنید که دلیل آن چیست؟ استراتژی شما ضعیف است؟ یا با اینکه استراتژی شما مناسب است درگیر شانس و اتفاق شدهاید؟
جمع بندی
در این مقاله احساسات شایعی که معاملهگران با آن دست و پنجه نرم میکنند را بررسی کرده و برای هر کدام از آنها راه حلهایی را ارائه کردیم. روانشناسی معاملهگری در بازار ارز دیجیتال یکی از مهمترین ابزارها برای رسیدن به موفقیت است. اکنون نیاز است تا این راهحلها را به کار ببندید و در معاملات خود اجرا کنید.
همچنین نیاز است تا خودتان را بهتر بشناسید، نظم و انضباط را به کار بگیرید و بصورت مداوم عملکرد خود و وضعیت عاطفیتان را بررسی کنید. شاید کار سختی بنظر برسد اما مطمئن باشید بسیار موثر بوده و برای به موفقیت رسیدن در معاملهگری الزامی خواهد بود.